Θρησκευτικά μνημεία

  • Ναός Μεγαλόχαρης

Ο Ναός της Παναγιάς της Μεγαλόχαρης βρίσκεται στο ομώνυμο χωριό στην περιοχή του Ραδοβυζίου. Από το μοναστήρι που λειτουργούσε παλιά εκεί διατηρείται σήμερα μόνο ο ναός, ο οποίος και λειτουργεί ως ενοριακός. Η μονή είναι αφιερωμένη στη Γέννηση της Θεοτόκου και η μνήμη της τιμάται κάθε 8 Σεπτεμβρίου.

Ο ναός είναι κτισμένος στον αρχιτεκτονικό τύπο του σταυρεπίστεγου, με αρκετές ιδιορρυθμίες, καθώς η τρουλοκαμάρα έχει τη μορφή κύβου. Χρονολογείται στα μέσα του 17ου αι. και στα τέλη του ίδιου αιώνα χρονολογούνται οι τοιχογραφίες του ναού, οι οποίες δεν διατηρούνται σε καλή κατάσταση εξαιτίας της φθοράς του χρόνου και της αιθάλης από τα κεριά.

Το μοναστήρι της Μεγαλόχαρης αποτέλεσε καταφύγιο κατά τα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Μάλιστα από εδώ ξεκίνησαν οι επαναστάσεις των Ραδοβυζινών κατά των Τούρκων το 1854, το 1866 και το 1878.

  • Μονή του Σέλτσου ( Πηγές )

Η μονή Σέλτσου βρίσκεται κοντά στο χωριό Πηγές (απόσταση περίπου 5 χιλιόμετρα), στον ορεινό όγκο «Κοκκινόλακκος», στις όχθες του ποταμού Αχελώου και είναι αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου.

Από τα κτίσματα του παλιού μοναστηριού σώζεται σήμερα μόνο ο ναός και ερειπωμένα κελιά που βρίσκονται γύρω του. Ο ναός χρονολογείται από το 1697, οπότε και έγιναν οι τοιχογραφίες και το τέμπλο, ενώ τα κελιά χτίστηκαν το 18ο αιώνα και σήμερα γίνονται εργασίες αναστήλωσής τους.

Η ιστορική σημασία της μονής είναι μεγάλη και μάλιστα η περιοχή είναι γνωστή και ως «Ζάλογγο της Άρτας». Συγκεκριμένα το 1804, πάνω από χίλιοι Σουλιώτες κατέφυγαν στο μοναστήρι για να γλιτώσουν από τους Τουρκαλβανούς του Αλή Πασά. Μετά από τετράμηνη πολιορκία καταλήφθηκε το μοναστήρι και σώθηκαν ελάχιστοι Σουλιώτες αγωνιστές (γύρω στους 50), ενώ τα γυναικόπαιδα (περίπου 500 στον αριθμό), για να μην πέσουν στα χέρια των Τουρκαλβανών, γκρεμίστηκαν στο διπλανό γκρεμό βάθους 300 μέτρων.

Η μνήμη των θυμάτων τιμάται κάθε χρόνο στις 23 Αυγούστου με επιμνημόσυνο δέηση και κατάθεση στεφάνων στο χώρο της μονής.

  • Παναγία Ροβέλιστα

Η Παναγιά Ροβέλιστα βρίσκεται σε απόσταση 30 χιλιομέτρων ανατολικά της Άρτας, στην περιοχή του Βελεντζικού, λίγο πριν την Άνω Καλεντίνη και εκεί λειτουργεί γυναικείο μοναστήρι.

Η ονομασία της προέρχεται από το ρήμα ροβολάω (κατηφορίζω), καθώς σύμφωνα με την παράδοση, η εικόνα της Παναγίας «ροβόλαγε» απ” το σημείο που υποδείκνυε ο επίσκοπος Βελεντζικού για να γίνει ο ναός της, σε άλλο σημείο μέσα στο δάσος, όπου τη βρήκε ένας βοσκός, οδηγημένος απ” το φως της που έλαμπε στην ίδια θέση κάθε νύχτα. Το θαύμα ερμηνεύτηκε ως επιθυμία της Παναγίας να κτισθεί ναός της στο σημείο όπου συνεχώς μετατοπιζόταν η εικόνα της, κι έτσι ιδρύθηκε το μοναστήρι. Άλλη ονομασία που της έχουν αποδώσει οι ντόπιοι είναι «Παναγιά Μοσχοβίτισσα», καθώς σύμφωνα με την παράδοση την εικόνα της Παναγιάς την έφερε κάποιος μοναχός από τη Ρωσία.

Ο χρόνος που ιδρύθηκε το μοναστήρι δεν είναι γνωστός. Πηγές από το Σεραφείμ Ξενόπουλο αναφέρουν το 10ο αιώνα. Τα στοιχεία που είναι γνωστά είναι ότι κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας λειτούργησε εκεί Ιερατική Σχολή και ότι ο χώρος αποτελούσε καταφύγιο των αγωνιστών της περιοχής. Το 1854 οι Τούρκοι κατέστρεψαν το μοναστήρι, ως αντίποινα για την εκτέλεση 30 Τούρκων στρατιωτών και με μεγάλο κόπο σώθηκαν η εικόνα της Παναγιάς, ένας χρυσοκέντητος μεγάλος επιτάφιος και δισκοπότηρα του 16ου αιώνα, ρώσικης προέλευσης.

Το 1856 ξαναχτίστηκαν τα κελιά καθώς και ο ναός της Παναγιάς, ο οποίος το 1976 κατεδαφίστηκε καθώς είχε υποστεί ρωγμές από τους σεισμούς. Στη θέση του ανεγέρθηκε νέος μεγάλος ναός, σταυροειδής με τρούλο, με τη φροντίδα του μακαριστού γέροντα πατρός Μητροφάνη.